پرسش و پاسخ در مورد بیمه هاي آتش سوزی


بخش چهارم      

خوداشتعالي يا خودسوزي          

"خود اشتعالي يا خودسوزي" Spontaneous Combustion            

به طور كلي در اثر اكسيداسيون حرارت به وجود مي آيد و با افزايش حرارت اكسيداسيون فعالتر مي شود . عموما" حرارت لازم براي سوختن (اكسيداسيون شديد) از منابع خارجي تامين مي گردد ولي ميل تركيبي بعضي از مواد با اكسيژن موجب مي شود كه بدون وجود منابع حرارتي ديگر ، خودبخود گرما ايجاد گردد و چنانچه گرما پراكنده نشود و تدريجا" افزايش يابد ممكن است ماده اكسيد شونده يا مواد مجاور آن به درجه اشتعال برسند كه در اين صورت اصطلاح " خودسوزي " مصداق پيدا مي كند . خودسوزي در اثر واكنش هاي متفاوتي به وقوع مي پيوندد كه با توجه به تفاوت نوع عوامل و شرايطي كه منجربه واكنشهاي حرارت زا مي شود عناوين مختلفي دارد ،  

1- اكسيداسيون مواد روغني در حرارت معمولي :          

روغنها به سه گروه معدني ، حيواني و گياهي تقسيم مي شوند . روغنهاي معدني در معرض خودبخود سوزي قرار ندارند . ولي غالب روغنهاي حيواني و گياهي كه اكسيژن هوا را جذب مي نمايند از نظر خودبخود سوزي خطرناك هستند روغن بزرك به علت خاصيت خشك شوندگي زياد از لحاظ خودبخودسوزي از همه روغنها خطرناك تر است . ساير روغنهاي خشك شونده عبارتند از : روغن شاهدانه ، روغن پنبه دانه ، روغن كبد ماهي ، روغن نهنگ و فك در محيط كار براي نگهداري موقت ضايعات و كهنه هاي آغشته به روغنهاي خشك شونده بايد از صندوق فلزي درپوش دار كه برروي آن نوشته ويا علامتي مبني بر منع انداختن كبريت و ته سيگار و خاكستر وجود داشته باشد ، استفاده نمود .

2- جذب اكسيژن هوا به وسيله مواد متخلخل :

( مواد متخلخل عبارتند از مواد كربنيك شامل زغال چوب و دوده و زغال سنگ . زغال چوب با حرارت دادن چوب بدون وجود هوا بدست مي آيد . زغال تازه تا 10 برابر حجم خود هوا را جذب مي كند . در اثر فشردگي هوا حرارت ايجاد مي شود كه ممكن است به اكسيداسيون زغال منجر شود . خطر خودبخودسوزي خرده زغال از زغال درشت بيشتر است چنانچه زغال تازه چند روز در محيط مرطوب بماند خطر آن كاهش مي يابد .

3- دوده : با سوزاندن روغن ، چربي و مواد نفتي در هواي كم ، دوده حاصل مي شود و به عنوان ماده سياه مواد رنگي استفاده مي شود . دوده به علت ريز بودن و تماس سطح بيشتر آن با هوا از زغال خطرناكتر است . دراثر انباشته شدن مقدار زيادي دوده بر روي زمين ، خطر آتش گرفتن آن بيشتر مي شود.  و در صورت آغشته گشتن آن با مقدار كمي روغن خشك شونده خطر ناشي از اكسيداسيون روغني كه منشاء آن گياهي يا حيواني است وجود خواهد داشت.

4- ذغال سنگ : زغال سنگ كه عمدتا" از كربن تشكيل گرديده هوا را در سطح خود فشرده مي نمايد و حرارت ناشي از فشردگي هوا موجب اكسيداسيون آن مي گردد . هنگام انباشتن زغال سنگ بايد سعي شود تا تكه هاي درشت بيش از اندازه خرد نشوند . زيرا هوايي كه بين تكه هاي درشت جريان مي يابد ، علاوه بر اين كه اكسيژن تازه به خرده سنگها مي رساند . حرارت قطعات درشت را هم به خرده ها منتقل مي نمايد كه اين وضعيت از همه حالات خطرناك تر است . توده ذغال سنگ نبايد بيش از 3 متر ارتفاع و 200 تن وزن داشته باشد و مي بايست محل انبار كردن آن دور از دودكش و يا هر منبع حرارتي ديگر باشد .          

هر دو هفته يك بار بايد تست حرارتي انجام شود (با استفاده از لوله ها از حرارت توده زغال سنگ اطلاع حاصل مي شود) در صورتي كه حرارت بهc32 رسيده باشد تست بايد روزانه انجام گيرد . و در صورت افزايش حرارت توده بايستي از هم باز شود .  

عمل باكتريها     

هنگامي كه علوفه به صورت سبز و تازه و يا مرطوب (در اثر باران و شبنم) روي هم انباشته شود در معرض خودبخودسوزي قرار مي گيرد . ابتدا در اثر رسيدن دانه ها و جوانه ها و تنفس مداوم سلولهاي گياهي و عمل باكتريها ، حرارت تا حدود c65 افزايش مي يايد و در اثر تغييرات شيميايي و جذب اكسـيژن توسط كربن اكسيداسيون به سرعت پيشرفت مي نمايد و علوفه بدون شعله شروع به سوختن مي كند.رسيدن هواي تازه به علوفه درحال سوختن ، موجب شعله ورشدن آن مي گردد.         

بهترين روش پيشگيري از خودبخودسوزي علوفه ، خشك نگه داشتن آنهاست و انجام تست حـرارتي روزانه قـبل از رسـيدن حـرارت به درجات بالا و بازكردن بسته از هم . علوفه بايد به صورت بسته هاي كوچك جدا از يكديگر و دور از ساختمانها نگهداري شود . ساير الياف گياهي مثل بته شاهدانه ، كنف و كتان اگر به روغنهاي نباتي يا حيواني آغشته باشند و روي هم انباشته شوند در معرض خودبخود سوزي قرار مي گيرند . كيسه هاي كنفي مخصوص محل نيترات سديم به علت دارا بودن قابليت جذب اكسيژن احتمال خودبخودسوزي دارند . پنبه مرطوب ايجاد حرارت مي نمايد ولي دچار خودبخود سوزي نمي شود . اما اگر پنبه به روغنهاي حيواني يا گياهي آغشته باشد از نظر خودبخودسوزي خطرناكترين نوع الياف است .      

خودبخودسوزي بعضي از مواد در شرايط خاص - پودر فلزات مخـصوصا" اگر مرطوب باشـند ايجـاد حـرارت مي نمـايند كـه در نـتيجه ممكن است آتش سوزي رخ دهد . - فسفرها در دماي حدود c50 آتش مي گيرند و اگر در معرض هوا قرارگيرند حرارت ناشي از اكسيداسيون دماي آنها را به درجه اشتعال مي رساند . - پتاسيـم آب را تجـزيه مي نـمايد و حـرارت ايـجاد شـده در اثر اكسيداسيون ، هيدروژن متصاعده را مي سوزاند . - سديم در تماس با آبگرم مانند پتاسيم واكنش نشان مي دهد . - آهك زنده نسوز است ولي اگر آهك زنده آب ببيند براي به آتش كشانيدن مواد آتشگير مجاور از قبيل گوني و كاه حرارت كافي ايجاد مي نمايد . 

براي جلوگيري از آتش سوزي در مجاورت هوا بايستي اقدامات زير صورت گيرد :

- ذغال چوب تازه ، قبل از اين كه كاملا" بسته بندي شود يا برروي هم انبار گردد ، ابتدا بايد به سرعت كافي در معرض هواي آزاد قرار گيرد .

- كربن سياه بايد جداي از ديگر مواد نگهداري شده و در يك ساختمان مجزا انبار گردد .

- ذغال سنگ بايد در فضاي آزاد و دور از تاسيسات اصلي ساختمان نگهداري شود و در حجم ها و مقادير و فواصل مناسب و نه چندان زياد از همديگر انبار شود . پارچه هاي تنظيفي كه رنگ كاران يا نقاشان از آنها استفاده مي كنند ، بايد در يك سطل فلزي دردار نگهداري شود . همچنين سطل ها بايد در هنگام پايان كار روزانه به بيرون از محوطه ساختمان انتقال يابند .

- تمامي چوب ها و پارچه ها بايد دور از لوله هاي آب گرم و رادياتورها نگهداري شوند ، هرچند كه درجه حرارت آنها پايين باشد . كارشناسان بازديد اوليه بيمه آتش سوزي بايد شرايط تشديد خطر را در هنگام بازديد در نظر بگيرند و در صورتي كه چنين شرايطي وجود داشته باشد ، براي رفع يا كاهش آنها توصيه هاي لازم را ارائه نمايند.توليد وافزايش گرما در ميان "پشته هاي علف خشك" و يا محصولات گياهي ، به دليل انباشتن بيش از حد و نامناسب محصولات گياهي قبل از خشك كردن كامل آنها ايجاد مي شود . انواع تخم سبزيجات ، پودر نارگيل ، هسته خرما ، و ديگر مواد گياهي ، مانند گندم ، ذرت ، سويا كه جزو سبزيجات هستند ، اگر به طور نامناسب انباشته و نگهداري شوند ، ممكن است در اثر رطوبت و يا در اثر وجود علوفه هايي كه كاملا" خشك نشده اند فعاليت باكتري ها به تنهايي درجه حرارت را در يك پشته يا حجم انباشته ، تا 75 درجه سانتي گراد بالاببرد .       

مواد حيواني و همچنين محصولات دامي نظير پوست ، پشم و تا حدودي سالامبور كه انبار مي شوند در معرض گرم شدن بيش از حد قرار دارند . كه علت آن فعاليت باكتريها و اكسيداسيون چربي هاي طبيعي است . توده هاي انباشته گياهي يا كشاورزي ، فضولات حيواني و انواع خوراك دام ، بايستي به طور مرتب بازرسي شوند و از نظر ميزان گرماي موجود در قسمت هاي مياني پشته آزمايش گردند . اين گونه مواد بايد بافاصله مناسب از هم نگهداري شوند تا چنانچه يكي از پشته ها آتش گرفت به ديگري سرايت نكند.


 

بخش پنجم  

بررسي علل آتش سوزي و آشنايي با انواع خاموش كننده ها و وسايل اعلام و اطفاء حريق دستي و اتوماتيك    علل آتش سوزي               

با اتكا به تجارب بدست آمده مي توان اظهارداشت ، عوامل عمومي ايجاد آتش سوزي عبارتند از : اتصالات الكتريكي ، مجاورت منابع حرارتي با مواد آتشگير، عدم رعايت اصول ايمني در محيط هاي حاوي گازهاي قابل اشتعال و انفجار ، عدم آموزش كافي افرادي كه با مواد خطرناك سروكاردارند ، زباله هاي درحال سوخت و خودبه خود سوزي .

انتقال و گسترش حريق :           

در اثر انتقال حرارت از مواد مشتعل به مواد آتشگير حريق توسعه مي يابد . انتقال حرارت به سه طريق انجام مي گيرد :

1-هدايت : عبارتست از انتقال گرما از جسم داغ به اجسام سرد مجاور ويا منتقل شدن گرما از قسمتهاي داغ يك جسم به قسمتهاي سردتر همان جسم .

2-جابجايي: عبارتست از انتقال حرارت در اثر حركت صعودي مايعات و گازهايي كه به علت گرم شدن از محيط اطراف خود سبكتر گشته اند .

3- تشعشع (تابشي) :عبارتست ازانتقال حرارت درتمام جهات از طريق تابش اشعه هاي حرارتي . 

طبقه بندي انواع آتش سوزي ها و طريقه مبارزه با آنها         

آتـش سـوزي ها بـر اسـاس خـواص مـواد سوزنده و طريقه مبارزه با آن به شش گروه تقسيم مي شوند : 1-آتش سوزي (خشك) : مواد جامدي كه به صورت معمولي مي سوزند و عموما" پس از سوختن از خود خاكستر به جاي مي گذارند از قبيل چوب ، زغال و كاغذ . براي خاموش كردن اين گونه حريقها از روش سرد كردن و حذف اكسيژن استفاده مي شود .

2-آتش سوزي مايعات قابل اشتعال : موثرترين روش براي اطفاء اين نوع آتش سوزي ها ايجاد پوششي از مواد خاموش كننده بر سطح سوخت مي باشد (قطع ارتباط هوا و سوخت يا به عبارتي خفه كردن).        

3- آتش سوزي ناشي ازبرق : با توجه به خطرات الكتريسيته بايد از خاموش كننده هايي استفاده شود كه هادي الكتريسيته نباشند : مانند " گاز . CO2 " درهر حال ضرورت دارد در اولين فرصت ممكن جريان برق قطع شود .                                              

  4- آتش سوزي فلزات : اكثر فلزات در درجه حرارت بالا آب را تجزيه مي كنند . لذا برخي از خاموش كننده ها مثل آب به خاطر ايجاد جو خطرناك قابل استفاده نيستند . در اين نوع حريقها معمولا" از ماسه خشك ، گرافيت و يا پودر خشك مخصوص حريق فلزات استفاده مي شود . بهترين خاموش كننده گاز آرگون است .

5- گازهاي اشتعال پذير : كه از نظر وزن مخصوص به دو دسته تقسيم مي شوند :

الف ) گازهاي سبكتر از هوا (هيدروژن و متان ) .

ب ) گازهاي سنگين تر از هوا (بوتان و پروپان) . براي مبارزه با آتش سوزي هاي ناشي از گاز در محل هاي سرپوشيده ابتدا بايد اطراف مخازن گاز خاموش شود . قطع جريان گاز در صورت قابل حمل بودن آن به بيرون در غير اين صورت بايد از خاموش كردن خود سيلندر گاز پس از خاموش كردن آتش اطراف آن خودداري كرد . خنك كردن تمام نقاط مخزن و به ويژه قسمت بالاي آن نيز حائز اهميت است .

6- مواد منفجره : منظور از ماده منفجره ، نوع سبك يا تجاري آن (مانند انواع باروت ، ديناميت ، چاشني و جز آن ) است . در صورت وقوع آتش سوزي در اين گونه مواد منفجره ، بي درنگ تمام مواد در يك لحظه توام با انفجار از بين مي رود . قدرت پرتاب تكه هاي ناشي از انفجار تا شعاع 200 متري است . براي مبارزه با اين مواد زماني بايد آغاز به كار كرد كه آتش به آنها نرسيده باشد و براي بي اثركردن ماهيت انفجار آن ها بايد از آب استفاده كرد ( اطلاع به مقامات انتظامي جهت به كارگيري كارشناس مربوطه).

 

روشهاي اطفاء يا خاموش كردن آتش :

خاموش كردن آتش سوزي به سه طريق امكان پذير است :

1- سرد كردن (گرفتن حرارت)

2- قطع كردن هوا يا اكسيژن (خفه كردن)

3- قطع يا دور ساختن مواد سوختني (جداسازي)

توضيح :          

1- سرد كردن : با پائين آوردن درجه حرارت كه اين عمل معمولا" به وسيله آب انجام مي شود ، مثلا"وقتي آتش چوب را با آب خاموش مي نمائيم با اين عمل درجه حرارت آن را پائين آورده وآتش خاموش مي شود(درحقيقت درجه حرارت چوب را به زير نقطه اشتعال آن مي رسانيم) .                 

2- قطع هوا (خفه كردن) : اين عمل معمولا" به وسيله گازهاي غيرقابل اشتعال و سنگين تر از هوا مانند گاز كربنيك(CO2 ) هالوژنه مانند كربن ، تتراكلريد (CCL4)و يا متيل بروميد و يا قطع سريع هوا به وسيله پودرهاي شيميائي و يا پوشاندن سطح آتش به وسيله كفهاي شيميائي و مكانيكي و در بعضي از موارد حتي با يك پتوي خيس و يا مقداري خاك يا ماسه انجام مي شود .        

  3- قطع يا دور ساختن مواد سوختني : در بعضي از آتش سوزي ها مانند آتش سوزي گازها و مايعات بهترين روش قطع يا دور ساختن مواد سوختني مي باشد ، مثلا" اگر يك سيلند گاز آتش بگيرد در مرحله اول بهتر است كه شير آن را ببنديم و جريان گاز را قطع نمائيم و سپس جهت ايمني اقدام به خنك نمودن آن نمائيم و همچنين در آتش سوزي مايعات مانند نفت و بنزين علاوه بر اقدامات اطفائي بايد منابع سوخت را نيز از محل دور نمود . اگر در محلي با آتش سوزي مواجه شديم و هيچ وسيله اطفايي نداشتيم حداقل مي توانيم وسايلي را كه آتش نگرفته است از محل دور نمائيم .  

انوع خاموش كننده ها          

هر يك از مواد خاموش كننده بر اساس خواص فيزيكي و شيميايي مخصوص به خود ، تاثيرات ويژه اي بر آتش مي گذارند . موثرترين آنها عبارتند از : ماسه : براي اطفاء حريقهـاي نفـتي كـوچك و سـاير آتـش سوزي هايي كه براي خاموش كردن آنها نمي توان از آب استفاده نمود مفيد مي باشد . براي پاشيدن ماسه بايد از سطل استفاده نمود . ماسه كارايي زيادي نداشته و موجب وارد آمدن صدمه به ماشين آلات مي گردد كه بهتر است بجاي آن از پودر آزبست يا مخلوط آزبست گرافيت استفاده شود . آب :

فراوانترين وارزانترين ماده خاموش كننده اي است كه به خاطر قدرت خاموش كنندگي زياد دراكثرآتش سوزي هابه كارگرفته مي شود وقدرت خاموش كنندگي آن به خواص آن مربوط مي شود:

- خاصيت سرد كنندگي -خاصيت مرطوب كنندگي - خاصيت رقيق كنندگي - خاصيت خفه كنندگي          

آب آتش نشاني را ازمنابع متعددي مي توان تامين نمود :

آب لوله كشي ، استخر ، حوض ، چاه ، رودخانه ، مخازن مرتفع و ... در عمليات اطفايي جهت استفاده از آب لازم است اعمالي از قبيل آب رساني در لوله هاي بالادهنده (تر و خشك) راه اندازي پمپ ، تهيه آب از هيدرانت توسط افراد كارآزموده و مامورين آتش نشاني انجام گيرد . ولي استفاده از وسايل اوليه از قبيل سطل ، كپسول آب و گاز ، شيلنگ قرقره (هوزريل)1 توسط افراد عادي امكان پذير است .      

عليرغم مزاياي زيادي كه آب دارد ولي در همه جا و در همه حريقها قابل استفاده نيست .

كف :

از پخش شدن هوا يا گاز درون مايعات حبابهايي از جنس مايع به وجود مي آيد كه به علت كم بودن وزن مخصوص برروي مايع قرار مي گيرد . اين حبابها كه محتوي هوا يا گاز مي باشند " كف" ناميده مي شوند . بنابراين كف از دو فاز مايع و گاز تشكيل مي گردد (فاز داخلي گاز و فاز بيروني مايع است). انواع كف آتش نشاني:

1- كف مكانيكي : اين نوع كف در حين عمليات اطفايي به وسيله دستگاه كف ساز توليد مي شود.  اين كف يا منشاء حيواني يا گياهي دارد و يا مواد متشكله آن به طريق مصنوعي ساخته مي شود :

الف - كف پروتئيني : براي تهيه كف پروتئيني (كف سنگين يا كم توسعه) از افزودن مواد موثر سطحي كف كننده ومرطوب كننده به مواد حاصل از هيدروليز پروتئين هاي حيواني بدست مي آيد.

ب- كف غير پروتئيني :(سنتتيك2 يا كف سبك و پرتوسعه)انبساط اين كف تا1000برابرمي شود.

2- كف شيميايي : اين نوع كف در اثر واكنش شيميايي ناشي از تركيب دو ماده نمك و يك اسيد معدني معمولا" سولفات آلومينيوم و محلول يك نمك قليايي معمولا" بي كربنات دو سود به اضافه يك ماده پايدار كننده بدست مي آيد . اين دو ماده به صورت جداگانه داخل يك كپسول دوجداره قرار مي گيرند ، در صورت اختلاط آنها در آب كفي بدست مي آيد كه حبابهاي آن محتوي گاز CO2 است . بطور كلي كف بهترين خاموش كننده براي آتش سوزي هاي نوع دوم (مايعات قابل اشتعال ) است . چون موجب حذف اكسيژن شده و به علت عايق حرارت بودن جلوي تابش اشعه هاي حرارتي كه موجب برخاستن گازهاي آتشگير مي شوند را مي گيرد .   نحوه كاربرد كف         

براي استفاده از كف نبايد آن را مستقيم به داخل مايع در حال اشتعال پاشيد زيرا با اين عمل امكان پاشيدن مايع به خارج ظرف و مخلوط شدن كف با مايع در حال اشتعال و هدر رفتن مقداري از كف وجود دارد . بهتر است جريان كف را به بدنه ظروف مايع در حال اشتعال يا ديواره اطرف آن بپاشيم. با اين عمل كف روي سطح مايع حركت و مانند يك پتو سطح مايع را مي پوشاند و از رسيدن اكسيژن هوا به سطح مايع و برخاستن بخارات قابل اشتعال از روي مايع در حال اشتعال جلوگيري مي كند .

1- Hose - Reel 2- Cynthetic     براي اطفاء حريق در اين مورد تمام سطح مايع را بايد با لايه اي از كف پوشاندو براي رسيدن به اين منظور فاصله گرفتن از حريق ، و طرز عمل تاثير فراواني خواهد داشت .  

دي اكسيد كربن (گاز CO2)         

اين گاز از هوا سنگين تر است و معمولا" در كپسولهاي تحت فشار به صورت مايع نگهداري مي شود.به علت تبديل سريع به گاز وخاصيت سردكنندگي گرماي محيط راجذب مي كند.  مهمترين خاصيت آن حذف اكسيژن در آتش سوزي هاست . اين گاز در اطفاي آتش سوزي لوازم الكتريكي ، الكترونيكي ، كتابخانه ها و موزه ها بسيار موثر است .  

پودر شيميايي (پودر و گاز)          

پودر شيميايي به گروهي از مواد خاموش كننده اطلاق مي شود كه مواد متشكل در هر يك از آنها مخلوطي است از يك ماده اصلي خاموش كننده به صورت پودر و چند ماده افزودني كه آنها هم به حالت پودر مي باشند . مواد افزودني ضمن حفاظت ماده اصلي از رطوبت و چسبندگي ، موجـب افـزايش قـابليت سيـلان آن نيـز مي گـردند . ماده اصلي هر يك از پودرهاي شيميايي يا بي كربنات سديم ، يا بي كربنات پتاسيم و يا فسفات آمونيوم است .  

مواد هالوژنه         

هالوژنها عناصري هستند غيرفلزي كه وارد شدن اتمهاي آنها به تركيبات گاز متان يا اتان يا به صورت اضافه شدن انجام مي گيرد و يا به طريق جانشيني . خاموش كننده هاي هالوژنه ، هيدروكربن هايي هستند كه به علت جانشين شدن تعدادي از اتمهاي فلوئور ، كلر ، برم و يا يد به جاي اتمهاي هيدروژن آنها ، خاصيت آتشگيري خود را از دست داده و به مواد خاموش كننده تبديل مي شوند . در اين مواد هرچه تعداد اتمهاي هالوژن بيشتر باشد ، خاصيت خاموش كنندگي نيز بيشتر خواهد بود . هيدروكربنهاي هالوژنه كه به طور مخفف "هالون" ناميده مي شوند از قدرت خاموش كنندگي زيادي برخوردارند . اغلب هالونها هم سمي مي باشند و هم گازهاي سمي توليد مي نمايند . لذا از به كارگيري آنها در محيط هاي بسته بايد خودداري شود . در محيط هاي باز بايد مامورين اطفايي در وضعيتي بايستند كه باد از پشت سر به آنها بوزد . هالون براي فرونشاندن حريق مايعات و گازهاي قابل اشتعال بسيار موثر است . و براي لوازم الكترونيكي و الكتريكي نيز مناسبترين خاموش كننده است . كاربرد اين مواد به دليل از بين بردن لايه اوزن در جو زمين با ممنوعيت بين المللي مواجه شده است .

ت

سيستمهاي اطفا حريق:

تسهيلات ايمني كلي در ساختمانها ، به وسيله نصب آب افشان ها و خاموش كننده هاي اتوماتيك تامين مي گردد .          

خاموش كننده هاي قابل حمل نيز در مواقع اضطراري قابل استفاده مي باشند . اين نوع خاموش كننده ها در آتش سوزي هاي كوچك (شروع آتش سوزي) و آتش سوزي هاي بزرگتر تا هنگامي كه تجهيزات اتوماتيك شروع به كار نمايند ، به صورت دستي به كاربرده مي شوند ، بنابراين سيستم هاي اطفاء حريق را مي توان به دو گروه دستي و اتوماتيك تقسيم نمود .         

الف- خاموش كننده هاي دستي         

ب- خاموش كننده هاي اتوماتيك  

انواع وسايل خاموش كننده دستي و اتوماتيك خاموش كننده هاي دستي :          

خاموش كننده دستي به وسيله اي گفته مي شود كه براي مبارزه با آتش سوزي طراحي و ساخته شده و با حداكثر 14 كيلو يا 14 ليتر ظرفيت مواد خاموش كن يك نفر به راحتي قادر به حمل و استفاده از آن باشد . انواع بزرگتر اين وسايل بر روي چرخ ارابه يا خودرو قرارداده مي شود و يا به طور ثابت در اماكن نصب مي گردد . از خامـوش كننـده هاي دسـتي با توجه به مواد اطفائي داخل آن مي توان در لحظات اوليه و شروع آتش سوزي و براي حريق هاي كوچك و موضعي استفاده نمود . خاموش كننده هارا مي توان به پنج گروه تقسيم كرد :

الف - خاموش كننده هاي محتوي آب         

ب - خاموش كننده هاي محتوي كف          

ج - خاموش كننده هاي محتوي پودر          

د - خاموش كننده هاي محتوي گاز          

هـ - خاموش كننده هاي هالوژنه            

براي عملكرد صحيح اين نوع خاموش كننده ها بايد شرايط زير را داشته باشند :

- متناسب بودن براي هر نوع آتش سوزي كه در محوطه رخ مي دهد . - به طريقي ساخته شود كه براي حفاظت در برابر انفجار نيز مورد استفاده قرار گيرند .

- سريعا" قابل دسترسي باشند .

- نگهـداري مـطمئن ، بازرسـي مكرر و كنترل در مقابل ضربات احتمالي وارده غير قابل پيش بيني.          

- قابل استفاده براي پرسنلي باشد كه از روش يافتن و به كارگيري آنها مطلع هستند .

- اين خاموش كننده‌ها مي بايست بر حسب نوع و ميزان آتش سوزي كه مي توانند مهاركنند ، تقسيم بندي شوند .

- علائم روي خاموش كننده ها ، درجه و نوع آتشي را كه مي توانند مهار كنند ، نشان مي دهد .             خاموش كننده هاي دستي بر طبق انواع مختلف آتش سوزي به چند گروه تقسيم مي شود:          

1- خاموش كننده هاي با اسيد كربنات دو سود ، كپسول آب تحت فشار ، آب با فشار هوا ، يك منبع تلمبه آب،پودرهاي شيميائي باچندعملكردو يا شبكه لوله كشي داخلي تشكيل مي شوند .         

2- اين نوع خاموش كننده ها ازكف،پودرهاي شيميائي يادي اكسيد كربن تشكيل مي شوند.         

3- اين خاموش كننده ها در آتش سوزي هاي سيـستم الكتـريكي و به طور كلي تمام آتش سوزي هايي كه منشاء الكتريكي دارند ، استفاده مي شوند .         

4- اين نوع خاموش كننده ها براي انواع آتش سوزي ها توصيه مي گردند . اين نوع نسبت به نوع آبي ، داراي كارآيي بيشتر مي باشد . نصب خاموش كننده چند منظوره در هر ساختمان باعث كم كردن سردرگمي استفاده كنندگان از خاموش كننده و همچنين كاهش هزينه نگهداري چند نوع خاموش كننده مي گردد . اين نوع خاموش كننده پس مانده چسبناكي به جاي مي گذارند بنابراين در ساختمانهائي كه تردد زياد بوده ومورداستفاده اشخاص بيمارياغير قابل حركت مي باشد بهتر است استفاده نشود .         

خاموش كننده هاي چند منظوره ، در آتش سوزي هاي گسترش نيافته در انبارهاي مواد قابل اشتعال نظير پارچه و فضاهاي متشابه ( به علت گسترش آتش ) موثر نخواهند بود در چنين مواردي بايد از خاموش كننده هاي آبي استفاده نمود . 

خاموش كننده هاي اتوماتيك           

سيستم هاي اطفاء حريق اتوماتيك با كاربرد مواد مختلفي از قبيل آب ، گاز كربنيك و بخار آب و ... به صورت خودكار آتش را سركوب نموده و از گسترش آن جلوگيري مي كنند .  

سيستم آب افشان (اسپرينكلر)            

يكي از پردامنه ترين و ارزانترين روشهاي مبارزه با حريق استفاده از آب مي باشد و امروزه درصد بزرگي از حريق ها توسط آب خاموش مي گردد . از طرف ديگر موفق ترين سيستم اطفاء حريق سيستمي است كه آتش را در لحظات اوليه شروع و قبل از گسترش احساس كرده و با آن به طور موضعي به مبارزه بپردازد ، در عين حال خود عامل خسارت بيشتر نگردد . سيستم اسپرينكلر اتوماتيك با داشتن چنين خصوصياتي يكي از موفق ترين و پر استفاده ترين سيستم ها در سطح جهان شناخته شده است .   

اين سيستم با استفاده از حداقل آب مورد نياز درست در محل شروع حريق به آتش حمله كرده و ضمن مبارزه با آن از طريق به صدا در آوردن آژيري باعث اطلاع مسئولين مي شود . اين سيستم امروزه تحت كنترل قوانين و استانداردهاي معتبر بين المللي در آمده كه خود عاملي است در گسترش روز افزون استفاده از آن در كليه كارخانجات ، موسسات تجاري ، اقتصادي ، اداري ، ساختمانهاي عمومي ، آسمانخراشها ، فروشگاههاي بزرگ ، انبارها و ... از طرف ديگر با توجه به كارآيي آن شركتهاي بيمه ، تخفيف قابل توجهي در حق بيمه قائل مي شوند و هم چنين پس از چند سال هزينه اوليه تاسيسات اسپرينكلر مستهلك مي شـود ، علاوه بـر آن خـود سيـستم سالم مانده و باعث جلوگيري از نابودي سرمايه ها و تاسيسات مي گردد .  

عملكرد سيستم            

سيسـتم اسـپرينكلر عـبارتست از :

تعدادي لـوله ثابت كه در سقف نصب شده و داراي تعدادي اسپرينكلر مي باشند كه توسط نوعي فيوز حساس به حرارت مسدود شده است ، اين لوله هاازطريق شيرهاي كنترل مخصوص به مخازن تحت فشارآب ياپمپهاي اصلي متصل مي باشند.  بدين ترتيب هميشه مقداري فشار در پشت دريچه هاي حساس به حرارت موجود مي باشد . با گرم شدن محيط اطراف اين دريچه ها و رسيدن تا درجه طراحي شده دريچه در اثر تركيدن گوي حساس به حرارت يا ذوب لحيم حفاظ ، بازشده و آب با فشار به صفحات منحرف كننده مخصوص كه روي اسپرينكلرها نصب شده است برخورد كرده و به صورت قطرات باران روي آتش مي پاشد . با عبور آب از شير اصلي، آژيري به صدا در مي آيد كه نشان دهنده وقوع حريق و عملكرد اين سيستم مي باشد . پس از هر بار عـملكرد سيـستم فقط با تعويض دريچه اي كه عمل كرده است ، دوباره آماده به كار مي شود . بدين ترتيب اسپرينكلر در لحظات اول درست در محل وقوع حريق به آتش حمله كرده و چنانچه حريق گسترش يابد تعداد بيشتري از اسپرينكلرها وارد عمل مي شوند و حريق را كاملا" مهار و خاموش مي كنند .   سيستم اسپرينكلر در دو نوع تر و خشك طراحي و نصب مي گردد : سيستم خشك : اين نوع سيستم مخصوص مناطقي است كه خطر يخ زدگي و رسوب آب در لوله ها وجود دارد كه در اين صورت بعد از شير كنترل اصلي در لوله ها به جاي آب از هواي فشرده استفاده مي شود . با بازشدن دريچه در اثر وقوع حريق هواي فشرده داخل لوله ها سريعا" تخليه گرديده و باعث مي شود كه آب در لوله ها بعد از شير كنترل اصلي به جريان افتد . سيستم تر : اين سيستم مخصوص مناطقي طراحي مي گردد كه خطر يخ زدگي و رسوب آب در لوله ها وجود ندارد .       

آتش نشاني            

براي اطلاع يافتن سريع ايستگاه آتش نشاني محلي از وقوع آتش سوزي ، حتما" بايد يك سيستم ارتباط مستقيم تلفني در نزديكي ساختمان آتش گرفته باشد براي سهولت در رفت و آمد ماشينهاي آتش نشاني بايد شرايط را فراهم نمود .  دستور العمل ايمني براي آتش سوزي بايد تهيه شده و در طبقه همكف و در محلي قابل رويت براي همه ساكنـان و كـاركنان سـاختمان نصب شود ، اين دستورالعمل بايد شامل نقشه راهها ، موقعيتهاي پله هاي فرار ، لوله كشي اطفاء حريق و ساير وسايل موجود براي مبارزه با آتش باشد . 

تكنولوژي مدرن دتكتور           

الف - كاشفها و خاموش كننده هاي اتوماتيك از جـمله ادواتـي كـه يابـنده انواع آتـش سوزي هاي ناگهاني در مكانـهاي بي محافظ هسـتند كاشفها مي باشند. كاشفها داراي نمونه هاي مختلف از قبيل دودي ، حرارتي و شعله اي مي باشند كه به طور مجزا يا با فرمان دادن به تجهيزات الكتريكي و الكترونيكي متصل به سيستم هاي ثابت اطفائي گازي ، آبي پودري عمل مي كنند . در اكـثر حوادث اين تجهيزات بدون دخالت افراد عملا" در كشف و خاموش نمودن آتش سوزي هاي گوناگون موفق بوده اند .            

ب - انواع دستگاههاي اعلام كننده حريق

1- دستگاه اعلام حريق دستي :          

اين دستگاه كوچك و مكعب شكل است و در طبقات مجتمع هاي مسكوني يا به روي ديوارهاي واحدهاي كارخانجات بزرگ توليدي ، هتل ها ، دانشگاهها مخصوصا" ساختمانهاي مسكوني بلند نصـب مي گردند ، بدنه اين وسيله از جنس لاك ضد آب و به رنگ قرمزاست. سطح خارجي آن با شيشه اي شكننده پوشيده شده است كه با نوعي پلاستيك چسبنده بي رنگ پوشش داده انـد كه در اثـر ضـربه وارده به شيشه به صورت عمودي مي شكند ولي تكه هاي آن به پلاستيك مي چسبد در اثر شكستن شيشه قطعه لغزنده متحرك انتهاي كابين به جنبش در آمده و باعث اتصال مدار برق گشته و سيستم دستگاه را به صدا در مي آورد . 2-سيستم اعلام و اطفاء دستي اتوماتيك :

اين دستگاه مهار كننده آتش با مواد خاموش كننده هالوژن يا گاز كربنيك است . نصب اين وسايل و دسـتگاهـهاي اطفاء در مكانهائي كه بيشتر وسائل برقي و الكترونيكي است مورد استفاده قرار مي گيرد .        كابين فلزي اين دستگاه به رنگ قرمز است و پشت صفحه شيشه اي كابين اين جمله نوشته شده است كه به هنگام آتش سوزي شيشه را بشكنيد و دستگيره را بكشيد زماني كه شيشه مي شكند دستگيره رهاشده و سيستم عمل مي كند و در اين موقع آژير به صدا در آمده و مواد اطفائي بر روي حريق تخليه مي گردد . 3-كاشف دودي :          

اين نوع كاشف بر اساس يونيزه نمودن هوا عمل مي كند ، به هنگام عمل يونيزاسيون اتمهاي موجود در هوا به يونهاي باردار تبديل شده و به اين طريق هوا هادي مي گردد . و از اين خاصيت در اعلام كننده هاي دودي استفاده كرده و با استفاده از عنصر راديواكتيو اين عمل را امكانپذير مي كنند و با مشاهده دود و با صدا در آوردن آژير عكس العمل نشان مي دهد .

4- كاشف حرارتي :         

كاشفهاي حرارتي با توجه به موارد مصرف به گونه هاي مختلف ساخته مي شود . نوع خيلي حساس آن در تماس با بدن انسان ، تغيير هواي عادي ، گرم شدن در اثر حرارت شوفاژ ، بخاري يا پرتو آفتاب واكنش نشان مي دهد ، نوع معمولي اين وسيله در مقابل 82-58 درجه سانتي گراد شروع به كار مي كند و محدوده عملكرد آن بيش از 120 مترمكعب است .         

اين نوع كاشفها مي توانند زنگ اعلام خطر را به صدا در آورده يا خاموش كننده را به كار اندازند و يا اينكه كليد اصلي دستگاه اتوماتيك و سيستم ثابت اطفائي را به كاراندازند.

5- كاشف شعله اي :        

  اين كاشفها از يك سلول فتوالكتريك و يك عدسي كه فقط اشعه هاي مادون قرمز را از خود عبور مي دهد تشكيل شده اند . اشعه مادون قرمز شعله از طريق عدسي بر روي سلول متمركز مي شود و با افزايش جريان الكتريكي آلارم به صدا در مي آيد .                       

   



      بخش ششم

          دفترچه راهنما و فرمهاي استاندارد بازديد اوليه از ريسكهاي صنعتي ، غيرصنعتي ،مسكوني               

مشروح سوالات و نكاتي كه كارشناس مي بايستي در بازديد ها مد نظر داشته باشد.  

16-درباره سوابق بيمه اي و خسارت وهمسايگان سوالات زير مي تواند مطرح شود :

شرح تاريخ و ساعت و محل وقوع حادثه - شركت بيمه گر پرداخت كننده خسارت – ميزان ريالي خسارت – نحوه مقابله با حادثه – آيا عامل بروز حادثه در زمان بازديد مرتفع شده است – شرح علت حادثه توسط نيروهاي آتش نشاني – سوابق بيمه اي شامل نوع پوشش ميزان سرمايه و شركت بيمه گر – مدت زمان بيمه اي – وضعيت همسايگان ديواربه ديوار در 4 طرف شمال و جنوب و شرق و غرب منطبق با اطلاعات درج شده در نقشه گزارش – نوع كاربري و يا فعاليت همسايگان . 

17-جهت امكانات و وضعيت خطرات تبعي سوالات زير ممكن است مطرح باشد : خطر طوفان و تندباد شامل بررسي وضعيت ساختمان بادگير و برجك – ناودانها- نوع سقف – دودكش ها – جهت وزش باد – محل استقرار ساختمان – دوري و نزديكي به دريا و رودخانه و سد – منطقه جنگلي و شيبدار – زمان و مدت بادهاي فصلي – خسارتهاي قبلي .  خطر تركيدگي لوله آب و ضايعات برف و باران شامل بررسي نوع لوله هاي فاضلاب در سطح زمين و سقف – وضعيت قرارگرفتـن كالاها و ماشين آلات – وضعيت زيرزمينها – نوع و جنس لوله كشي آب – عمر سيستم لوله كشي – وجود عايق و پوشش برروي لوله ها – وضعيت و محل قرارداشتن شير فلكه اصلي آب – آيا شيرفلكه فرعي نيز وجود دارد – آيا از سيستم حرارت مركزي (موتورخانه) در ايام تعطيل نيز استفاده مـي شود – وضعـيت مخازن آب – لوله كشي روكار است يا توكار – نوع پوشش بام ها . خطر شكست شيشه   شامل بررسي متراژ شيشه ها و ارزش تفكيكي- تعداد جامها- ضخامت - نوع و كشور سازنده  سلامت كلي شيشه ها -كاربرد آنها در نماي ساختمان يا درب ورودي يا نورگير يا ويترين يا تابلو سر در ورودي است _ آيا شيشه ها داراي نرده كشي يا توري فلزي است – سابقه قبلي خسارت و علت آن اين پوشش زماني اعطا شود كه ساختمان در حال تغيير و بازسازي نباشد . خطر سيل شامل بررسي شيب زمين – تعداد چاههاي موجود – فاصله و ارتفاع از مسير آبهاي طبيعي – پوشش گياهي – وضعيت سد و آب بند و سيل گيرها – سابقه قبلي خسارت –وضعيت منطقه از نظر سيل خيز بودن .      

خطر ظروف تحت فشار صنعتي امكانات ظروف تحت فشار صنعتي و كاربرد آنها همانند توضيحات ديگ بخار در بند 18 است.

خطر اضافي سرقت با شكست حرز         

با توضيحات لازم در بند 21 درج شده است .  

18- در خصوص امكانات آبرساني و تاسيسات موارد زير مطرح است :          

قطر لوله اصلي انشعاب آب – عمق چاه و قدرت آبدهي – تعداد و قطر انشعابات – فاصله منابع طبيعي آب تا محل بازديد - قدرت الكترو پمپ و نوع لوله ها – مشخصات و تعداد مخازن زميني و زيرزميني و هوائي و يا سر پوشيده – ارتفاع مخازن آب تا سطح زمين و نوع استفاده از آنها – نوع استارت پمپ فشار (اتوماتيك ، دستي) – كليد استارت پمپ در كجا قراردارد – وضعيت ظاهري لوله هاي آب – توكار و روكار بودن و نوع لوله ها – آزمايش شيرها چند وقت يكبار است– امكانات تصفيه آب و شرح كامل آن – امكانات تامين فشار آب – سيستم و چگونگي دفع فاضلاب . در خصوص ديگهاي بخار سوالات زير مطرح است  وضعيت متعلقات ديگ بخار شامل پمپ آب -كليد كنترل سطح آب يا فلوتر – سوپاپهاي يك طرفه كه مانع برگشت آب مي شود – فيلتر مانع ورود اجسام خارجي به داخل لوله ورودي است – شير تخليه – سوپاپ اطمينان براي خروج فشار اضافي – سوپاپ كنترل فشار داخلي مخزن – فشارسنج ها يا مانومترها – تعيين ظرفيت و كارخانه سازنده و قدمت ديگها – شيفت بهره برداري و سن و تجربه اپراتور دستگاه -تاريخ و شرح آخرين نوسازي و بازسازي و يا تعميرات اساسي – فرآيند كنترل PH آب جهت خورندگي -آزمايشهاي هيدرواستاتيك و اولتراسونيك - سوخت استارت مشعل – آزمايشهاي دوره اي و سالانه – وضعيت استحكام و ظاهر ديگ – جايگاه تهويه و پنجره و هواكش ديگ – امكانات اطفائيه – وضعيت سيم كشي ها – وضعيت و جايگاه مخزن سوخت در سالن ديگ بخار – امكانات دستگاههاي اكسيژن گير و سختي گير آب – تعداد دفعات زير آب زني و تخليه ديگ ومدت كاركرد آن – حداكثر فشار و فشار مورد استفاده -كاربرد بخار در چه محل و چه پروسه اي است . 

19-در خصوص امكانات برق و روشنائي نكات زير مطرح است :          

ميزان برق ورودي – پستهاي پاساژ و پست هاي فرعي – نوع سيم كشي ها و پوشش آنها – وضعيت سيم كشي و انشعابات و اتصالات سيم ها – تابلو هاي برق و وضعيت نگهداري آنها – وضعيت ظاهري سيم كشي و قدمت آن و اينكه آيا پوشش اضافي رنگ و كاغذ و موكت دارد يا خير – توكار و روكار بودن سيمها – عبور از داخل لوله فولادي يا سيني سقفي و غيره – امكانات برق اضطراري – تعداد و نوع و ظرفيت و كشور سازنده ژنراتورها – وضعيت مخازن سوخت ژنراتورها – نوع استارت و خنـك كنـندگي ژنـراتورها – امكانات تابلو ايمرژنسي و خـازنها - نوع كليد و پريز و محل نصب آنها – وجود كليد هاي اتوماتيك و غير اتوماتيك – همانند دژنكتور و سكسيونر و فيوزهاي خودكار و كليدهاي مينياتوري و بي متال و كنترل فاز - تعداد ترانسهاي كاهنده و محل استقرار و ميزان ظرفيت آنها – نوع لامپهاي روشنائي -امكانات اتصال ارت و تعداد چاهها و زمان اهم سنجي آنها – پوشش لامپها از نظر قاب و حباب -امكانات اتصال صاعقه گير و نوع دستگاههاي آن – امكانات برق اضطراري جهت كامپيوترها (  UPS)-نوع سيم كشي و منبع تامين نيرو و محل استقرار آن – امكانات شارژ ليف تراكهاي برقي و محل استقرار دستگاههاي آن – وضعيت ساختماني اين تاسيسات به همراه امكانات اعلام و اطفاء حريق آنها – در خصوص واحدهايي كه آبكاري فلزات را انجام ميدهند وضعيت برق آنها بايد مورد دقت قرارگيرد. 

20-جهت امكانات سوخت و تهويه و تاسيسات سوالات زير مي تواند مطرح شود :        

  نوع سوختهاي مصرفي – تعداد و ظرفيت مخازن سوخت – محل استقرار مخازن (زيرزمين – روي زمين) نحوه انتقال و جابجائي سوخت – كف محوطه و شيب و ديوار مخازن سوخت مايع – وضعيت اتصال ارت مخازن سوخت – فاصله مخازن تا نقاط پر خطر و انبارها – آيا مخازن سوخت داراي لوله كشي جهت تهويه بخارات است – وضعيت دستگاههاي گرم كننده و تاسيسات گرمايشي – مشخصات سالنهاي وسايل تاسيساتي – امكانات تهويه در سالنهاي گرمايشي – نوع امكانات و وسايل گرمايشي و شرح وضعيت آنها – وضعيت نصب آبگرمكن و بخاري – امكانات دودكشها – سايبان محافظ مخازن سوخت گاز مايع – امكانات دوش آبسرد مخازن - تعداد انشعابهاي گاز شهري – وضعيت روشنائي گازي ديواري – نوع لوله كشي گاز – قطر دودكش بخاريها- سقف موتورخانه و ميزان مقاومت آن در برابر حريق – امكانات سرمايشي و تجهيزات مربوطه – نوع وسايل سرمايشي – امكانات كانال كشي و تهويه و راههاي ارتباطي آنها – وضعيت تهويه دمنده و مكنده – امكانات برج خنك كننده و كولينگ تاورها- وضعيت پمپها آيا ضد جرقه هستند – امكانات پمپ بنزين و سوختگيري -وضعيت كمپرسورها و محل استقرارشان – ميزان توليد باد و تانكهاي ذخيره – امكانات لوله كشي باد جهت دستگاههاي پنوماتيك .   21-جهت امكانات حفاظت و كنترل نكات و سوالات زير مطرح است :          

وضعيت راههاي ورودي – حصارها و ديوارها و ارتفاع و نوع مصالح آنها – نورگيرها و پاسيوها در چه وضعيتي قراردارند – راههاي ارتباطي به پشت بام ها – كنترل    ورود و خروج و ساعتهاي كارت زني – تعداد نگهبانها و سرايدار و شيفتهاي نگهباني – سن و سال نگهبان و سرايدار – وسايل ارتباطي با بيرون – امكانات گشت زني و وسيله نقليه – امكانات اسلحه سرد و گرم – امكانات روشنائي محـوطه وسـايل اعلام خطر و آژير – شرح امكانات الكترونيكي از قبيل دزدگير و دوربين و سنسورها و امـكانات ضبـط تصـاوير ويـدئويي - آيا در محـل مـورد بـازديد از سگ نگهبان استفاده مي شود – نـوع نـرده كشي و حفاظ پنجره ها و دربها – وضعيت و تعداد و نوع قفل ها – امكانات لاك و مهر – وجود دفتر شرح وقايع روزانه – دوري و نزديكي به پاسگاه نيروي انتظامي -سابقه سرقت و دزدي به چه صورت است – آيا محل داراي شبگرد و يا مامور اختصاصي نيروي انتظامي است – آيا محل داراي برجك ديده باني است – تعداد و محل استقرار گاوصندوقها و يا انبارهاي اسناد و اوراق بهادار – وجود FF هاي صوتي و يا تصويري و امكانات برق اضطراري آنها .  

22-جهت امكانات آتش نشاني و اعلام حريق نكات و سوالات زير مطرح است :          

وضعيت آب آتش نشاني و انشعابات موجود – ميزان ذخاير آب و نحوه لوله كشي آتش نشاني – تعداد جعبه هاي F و يا شلنگ و قرقره ها – تعداد هيدرانت هاي داخل و يا خارج از محوطه مورد بازديد – نوع پمپهاي آبرساني (الكتروپمپ – ديزل پمپ) – قدرت فشار خروجي پمپها و نحوه روشن شدن آنها (اتوماتيك - دستي) – امكانات لوله كشي آتش نشاني بصورت تر يا خشك – جنس و متراژ شلنگهاي مورد استفاده – امكانات كپسولهاي آتش نشاني از لحاظ تعداد ،جنس ، وزن ، تاريخ شارژ ، وضعيت عقربه فشارسنج ، محل نصب – ديگر امكانات اطفاء حريق از جمله كف ساز و يا كپسولهاي كف و يا سطل شن – وضعيت آموزش و مانوري پرسنل شاغل و يا نگهبانان – شيفت و تعداد پرسنل سازماني آتش نشاني و فاصله زماني تمرينهاي دوره اي و مانوري – امكانات و ظرفيت ماشينهاي آتش نشاني و تجهيزات ايستگاه موجود در محل – نزديكترين ايستگاه آتش نشاني – سوابق آتش سوزي قبلي و علت و زمان آن – تعداد و امكانات وسايل اطفاء حريق اتوماتيك از جمله اسپرينكلرها – امكانات اعلام حريق دستي از جمله پوش باتم - امكانات اعلام حريق اتوماتيك از جمله انواع دتكتورها و تعداد آنها – محل نصب و تعداد تابلوهاي اعلام حريق دتكتورها – وجود بلندگو و سيستم پيج –  آيا در محل مورد بازديد دفتر شرح وقايع روزانه وجود دارد يا خير – امكانات كمكهاي اوليه و درماني مـوجود در محـل – شـرح وضعيت احتمالي علفهاي هرز و خشك و كالاهاي خودسوز- آيا شماره تلفن هاي ضروري و اضطراري در دسترس نگهباني مي باشد .  

23-در خصوص پروسه توليد و يا نوع فعاليت سوالات زير مي تواند مطرح شود :          

شرح ورود و انبار كردن مواد اوليه و نوع و ميزان آنها – شرح كامل پروسه توليد از ابتدا تا مراحل بسته بندي و انبار كردن – در ابتدا مطرح كردن پرسشها و پركردن فرم و سپس انجام بازديد آيا كارخانه در زمان راه اندازي دوره آزمايشي خود را طي كرده – سال ساخت ماشين آلات و قدمت وكهنگي آنها – مارك دستگاه ها و ماشين آلات و كشور سازنده – تاريخ و موارد بازسازي و نوسازي و تعميرات اساسي – انرژي مورد مصرف و سوخت ماشين آلات – امكانات قطع اتوماتيك در زمان بروز حادثه – آيا ارت و اتصال زمين دارند – براي خنثي كردن اثر الكتريسيته ساكن چه تدابيري انديشيده شده است – آيا روغنكاري جهت جلوگيري از اصطكاك انجام مي شود - تهويه ماشين آلات – تعمير و نگهداري برنامه اي دارند – بررسي وضعيت از نظر گرد و غبار و حرارت و بخار –محل استقرار سوخت چگونه است- نحوه اتصال اگزوز و لوله خروجي دود و حرارت – برنامه غبار زدائي و نظافت در پروسه توليد – وضعيت آتش گيري مواد اوليه و محصول توليدي ميزان ضايعات و نحوه انباركردن و سپس تخليه و يا فروش و يا امحاء آنها – گزارش وضعيت سالنهاي توليد و يا انبارها از نظر تراكم و چيدمان مواد و اجناس و وضعيت ظاهري دستگاهها و غيره – در صورت امكان ترسيم پروسه توليد و يا ارائه فرمولهاي شيميائي به تفهيم مطلب كمك خواهد كرد – وضعيت سرويس دهي و تعميرات و فواصل بين ماشين آلات – نحوه خنك كردن دستگاهها – ذكر حداكثر حرارت در خط توليد – شرح كامل و محل استقرار ، تعداد كوره هاي موجود – ظرفيت توليد كارخانه يا كارگاه .  

24-در مورد وضعيت ساختمانها و انبار ها و تاسيسات سوالات زير مي تواند مطرح شود :         

نوع سازه ساختمان – سال ساخت و قدمت آن – مساحت زمين و زير بنا – بررسي وضعيت شيب زمين – وضعيت سقف (بتن – تيرچه بلوك – سفالي وطاق ضربي و ... )- پوشش سقف از نظر مقاومت در مقابل حريق – شرح وضعيت سقفهاي كاذب – مصالح بكار رفته از نظر مقاومت و پايداري در مقابل حريق – وضعيت ارتفاع و طبقات ساختمان – امكانات تهويه طبقات زيرزمين و زيرين - مصالح بكاررفته در پوشش كف و ديوارها وضعيت و جنس درب و پنجره ها – راههاي ورودي و راه پله ها و آسانسورها – شرح پوششهاي تزئيني مثل پرده و موكت و كفپوش و كاغذ ديواري و آكوستيك و چوبكاري و كابينت ها و قفسه بندي و كمد و پارتيشن ها- نماي بيروني ساختمان – امكانات رفاهي از قبيل استخر و سونا و سالن تفريحات – امكانات شوتينگ زباله – وضعيت رنگ روي چوب مثل پلي استر و لاك الكل و سيلرو كيلر كه همگي در ابتدا مقاوم بوده ولي در مراحل بعدي عامل افزايش و گسترش حريق است – شرح وضعيت سقف و يا كف كاذب كه فضاي مناسبي جهت آتش پنهان است – بررسي وضعيت راه پله ها و بادكشها و نورگيرها و پله هاي فرار از خطر و آسانسورها و امكانات ارتباطي آنها كه در زمان حريق مثل تنوره و دودكش عمل مي كنند – وضعيت پشت بام از نظر نوع مصالح و ارتباط با ساختمانهاي مجاور – محل استقرار و وضعيت و تعداد انباريهاي ساختمان –تعداد و متراژ واحدها در هر طبقه – بررسي راههاي خروج اضطراري و فرار از خطر – دربهاي كشوئي و گردان و كركره اي فاقد ايمني است نوع لولائي ترجيح دارد– وضعيت لوله كشي ها و تاسيسات و گرمايش و سرمايش ساختمانها – امكانات بارچيني اثاثيه و يا اجناس – قفسه بندي انبارها – تراكم و ارتفاع و صفافي و تجانس كالاها -امكانات انبارداري كاردكس و يا كامپيوتر – وضعيت دفاتر و فاكتورها و محل نگهداري آنها – شرح وسايل جابجائي كالا از قبيل ليف تراك – نفرات انباردارو تعداد افراد كليددار –شرح امكانات ايمني انبار – امكانات تهويه و هواكش و كانال كشي – شرح اشكالات و خسارتهاي وارده مشهود در اثر حوادث قبلي به ساختمانها و تاسيسات و غيره در زمان بازديد الزامي بوده و ثبت جزئيات اين اشكالات موقع بررسي پرونده احتمالي خسارت بسيار كارساز و مفيد است . در همين رابطه گرفتن عكس و الصاق به گزارش بازديد توصيه مي شود . 

25-نكات مهم در خصوص نقشه و كروكي محل مورد بازديد عبارتند از :          

تعيين جهت شمال جغرافيايي – جهت وزش باد و شيب زمين – وضعيت استقرار واحدها و تاسيسات نسبت به هم و ذكر فاصله بين آنها در روي نقشه – مشخص كردن محل امكانات اطفاء حريق و منابع آب آتش نشاني و تجهيزات ايمني و جعبه هاي F و هيدرانت ها و استخر و منابع آب طبيعي مثل رودخانه و جوي و قنات – مشخص شدن مخازن آب هوائي و زيرزميني و همينطور مخازن سوخت و يا گاز مايع و ايستگاه تقليل فشار گاز شهري– ترسيم وضعيت ديوارها و دربها و نرده كشي و توري فلزي- تعيين تقريبي ابعاد واحدها (طول-عرض-ارتفاع) – مساحت كلي و يا مساحتهاي هر ساختمان -وضعيت مناطق پر خطر مثل پمپ بنزين و مايعات قابل اشتعال – ذكر اماكن مجاور خارجي و همسايگان همجوار – نشان دادن محل انبارهاي روباز و بارچيني در فضاي آزاد – منظور از ترسيم نقشه و كروكي نشان دادن امكانات داخل چهار ديواري محل مورد بازديد است و نه ترسيم كروكي آدرس و راهها .  

26-نكات مهم در خصوص نظريه نهائي و توصيه هاي ايمني كارشناس بازديد عبارتند از :          

ذكر كليه توصيه هاي ايمني با شماره بندي مورد به مورد – اظهارنظر كارشناس در خصوص ريسك – در صورت قابل تفكيك بودن ريسك ذكر تعداد آن مي تواند مطرح باشد – در صورت پذيرش مشروط نياز به بازديد مجدد مي تواند ذكر گردد – لطفا" از اظهارنظر در خصوص پذيرش يا عدم پذيرش ريسك خودداري گردد -بيشترين ميزان سرمايه در كدام قسمت از محل مورد بازديد متمركز است . حتي المكان توصيه هاي ارائه شده بايد قابل اجرا بوده و خارج از توان و بنيه مالي بيمه گذار و يا فراتر از سرمايه مورد بيمه نباشد – رعايت جمله بندي و اختصار و خوش خطي و بازخواني گزارش و نهايتا" درج مهر و امضاء كارشناس توصيه مي شود-در صورت موافقت بيمه گذار تهيه عكس و يا فيلم نيز توصيه مي گردد . اگرامكانات ايمني مناسب در ريسك وجود دارد ، پيشنهاد دريافت تخفيف ايمني از بيمه مركزي گردد. در صورت نياز به توضيحات بيشتر و كمبود جا در گزارشهاي بازديد لطفا" از اوراق اضافي استفاده فرمائيد .

+ نوشته شده در  یکشنبه هفتم اسفند 1390ساعت 12:13  توسط اداره صدور بيمه آتش سوزي  |